picha changamoto lugha ya kufundishia

elimu ya awali ndio msingi wa elimu bora

tujifunze kutokana na makosa tuliyoyatenda mda mrefu kwa kutokuwekeza kwenye elimu ya awali, sasa ndio muda muafaka wa kuwekeza kwa nguvu zetu zote kuinua elimu ya awali . elimu ya awali ndio msingi wa elimu ya msingi kila mmoja wetu lazima sasa tujitahidi kuhakikisha tunasaidia juhudi za upatikanaji wa elimu bora ya awali kwa watoto wetu.
kikubwa tuhakikishe tunapata walimu bora wa kufundisha madarasa ya awali, watoto wapate chakula shuleni  ikiwa ni pamoja na kuwajengengea  wanafunzi wa madarasa ya awali miundo mbinu rafiki itakayowafanya wapende elimu.
kwa pamoja tunaweza kuinua sauti za wanyonge

UTATA DIRA YA ELIMU NCHINI

Sekta ya elimu ilipata matumaini ya kupiga hatua mbele kimaendeleo baada ya serikali kuibuka na mpango wa ujenzi wa sekondari za kata mwaka 2010. Mpango huo ulilenga kuongeza nafasi za masomo ya elimu ya sekondari kwa wanafunzi wanaomaliza elimu ya msingi na umetoa fursa hiyo. Hata hivyo,
 matumaini hayo hayajafikiwa kama ilivyotarajiwa kiwa upande wa ufanisi katika uendeshaji shule hizo, nyingi zina uopungufu wa walimu,

baadhi hazina vyoo, vifaa vya kufundishia, ofisi na nyumba za walimu. Na kama hiyo haitoshi, serikali imekuja na mpango mwingine wa ujenzi wa madarasa makubwa kwa lango kama la mpango uliotangulia wa ujenzi wa sekondari za kata. Lakini tayari madarasa makubwa yanayojengwa yameibua msongamano wa wanafunzi, matokeo yake utoaji wa elimu kwa kutumia madarasa hayo ni kikwazo cha juhudi ya kuinua kiwango cha ubora wa elimu, hasa kunazia ngazi ya shule za msingi.
 Elimu ya msingi na pia ngazi ya sekondari imeathirika zaidi na tatizo hilo, kwa sababu linasababisha wanafunzi waliosongamana darasani kushindwa kuelewa wanachofundishwa. Mbali na wanafunzi kujisikia kama watu walioko jela au mahabusu, mazingira hayo yanapunguza uwezo wa walimu kufundisha kwa ufanisi, pia wananshindwa kujua tabia ya kilwa mwanafunzi. John Lupala wa Chuo Kikuu Ardhi Dar es salaam
, anasema kuwa madarasa yenye msongamano wa wanafunzi yanachangia walimu kushindwa kutekeleza vizuri malengo yao ya kutoa elimu kwa vitendo. Anasema mwalimu anayefundisha katika madarasa ya aina hii anatumia muda mwingi kufundisha somo lake na kuhakikisha kila mwanafunzi anayehudhuria kipindi chake ameelewa. Lupala anasema kwa upande mwingine,
 mwalimu pia anashindwa kusimamia suala nidhamu darasa lake linapokuwa limejaa wanafunzi, hasa kwa wanaokaa viti vya nyuma. “Madarasa ya aina hii yanahitaji jitihada kubwa ya mwalimu katika kudhibiti muda wa ufundishaji, kutokana na ukweli kuwa anatumia muda mwingi kufundisha mada moja,”anasema. Anasema uwiano halisi uliopo baina ya idadi ya wanafunzi na ukubwa wa madarasa unachangia unachangia kuwafanya walimu kukosa ari ya kufundisha.Anasema msongamano ni chanzo cha tatizo katika utendaji wa mwalimu, lakini pia suala hilo linaathiri zaidi tabia na usomaji wa mwanafunzi. “Usikivu wa wanafunzi darasani ni eneo mojawapo muhimu la kupewa kipaumbele, hasa kwa kuzingatia unaathiri ushiriki wake katika masomo.

Utafiti unaonyesha kuwa madarasa yenye watu wachache wanafunzi wanatumia muda mchache kufanya mazoezi yao na yanatoa nafasi kufanya mazoezi mengi zaidi,” anasema Lupala. Kwa mujibu wa Lupala, katika madarasa yasiyokuwa na msongamano, wanafunzi wanaelekeza akili zaidi katika kumsikiliza mwalimu wao, hii ni tofauti kwa madarasa yenye wanafunzi wengi. Anasema chimbuko la msongamano hauna uhusiano na ongezeko la wananfunzi, bali ni tabia ya ujengaji wa madarasa makubwa yenye wanafunzi wengi. “Katika mazingira ya aina hiyo, ni ndoto kutegemea kupata ufundishaji unaokidhi viwango,” anasema na kuongeza kuwa elimu kwa vitendo inaathirika zaidi.Jennifer Mhando, mwalimu wa shule ya msingi mkoani Lindi anasema kuwa madarasa yenye wanafunzi wengi yanasababisha mwalimu kushindwa kujua tabia ya mwanafunzi binafsi na wakati mwingine inamwia vigumu hata kuzungumza nao mmoja mmoja kutokana na ufinyu wa muda na idadi yao kuwa kubwa.
 “Darasa linapokuwa kubwa, wanafunzi huwa wanajenga tabia ya kutomsikiliza mwalimu aliye mbele yao kutokana na sababu mbalimbali, ikiwamo usikivu mdogo hasa kwa waliokaa viti vya nyuma ama waliokosa viti kabisa.” Jennifer. Kwa mfano, anasema wilaya yake ya Lindi vijijini kuna shule 123 za msingi zenye walimu 700 na kwamba hili linawafanya walimu kutumia mbinu zisizo rasmi katika ufundishaji wa elimu kwa wanafunzi wao. “Uwiano uliopo ni mwalimu mmoja kwa wanafunzi 125 kwa wakati mmoja ukiacha mikondo mingine. Inatuwia vigumu sana kusimamia utaratibu na wakati mwingine zoezi la kuweka kumbukumbu za wanafunzi linashindikana,” anasema. Jennifer anasema kuwa katika darasa lenye idadi kubwa ya wanafunzi hakuna upimaji mzuri wa maendeleo ya wanafunzi kutokana na ukweli kuwa mwalimu anaelemewa na kazi nyingi za kufanya, shughuli hizo ni pamoja na za kuhifadhi kumbukumbu ya kila mwanafunzi. Anasema asilimia 20 ya wanafunzi tu, ndiyo wenye uwezo wa kuuliza maswali na hili ni kutokana na ukweli kuwa mwingiliano mkubwa uliopo baina ya walimu na wanafunzi inawapa majukumu mengi, hivyo kufanya usahihishaji wa mazoezi mbalimbali kuwa mgumu. “Ujuzi wa mwalimu unaendelea kushuka kwa hana muda wa kusoma, kusikiliza na kubadilishana mawazo na wanafunzi na hivyo kumfanya mwalimu kutofahamu upekee wa mwanafunzi wake.” Anaongeza kuwa katika hali ya kawaida madarasa kama haya huwa na mwingiliano mkubwa baina ya walimu na wanafunzi, hivyo ni wanafunzi wachache tu ndiyo wanaopata nafasi ya kuuliza ama kujibu maswali. Anasema kuwa utafiti wa hivi karibuni unaonyesha kuwa mwalimu hana nafasi ya kumkagua mwanafunzi mmoja mmoja anayehitaji msaada wake na kuongeza kuwa kati ya wanafunzi 78, wanafunzi 20 tu ndiyo waliouliza maswali. “Utafiti unaonyesha kuwa wanafunzi wenye uwezo mdogo wa kuelewa wanadharauliwa kutokana na walimu wao kuwa na shughuli nyingi katika kufundisha na kuwasahau na hivyo kuwafanya wawe dhaifu zaidi,”anasema. “Kwa mujibu wa Jennifer madarasa yenye msongamano yana madhara makubwa kwa wanafunzi kutokana na ukweli kuwa unapunguza nafasi kwa shule kutoa elimu bora nchini.” Euphrasia Kileo, ni mwalimu wa shule ya msingi Ndara iliyopo mkoani Shinyanga, anasema ni vigumu kwa mwalimu kufanya uchambuzi wa wanafunzi binafsi kutokana na ukweli kuwa linahitaji muda. Anasema kuwa kutokana na wingi wao wanafunzi wachache wanapata msaada wa mwalimu pale wanapouhitaji na kuongeza kuwa kadri wanavyoendelea kushindwa wanajenga tabia ya kuchukia na kuamua kutoroka ama kukaa nje ya madarasa. “Tunapata wakati mgumu sana tunapotaka kusimamia na kufundisha madarasa yenye wanafunzi wengi kutokana na ukweli kuwa wakati mwingine tunashindwa kutumia mbinu mbalimbali za kufundisha,” anasema Euphrasia. Anasema hata mwalimu anapoamua kutumia mbinu mbalimbali za kufundisha inakuwa ngumu kwenye madarasa ya aina hii, elimu haiwafikii wanafunzi wote kwa kiwango kinacholingana. Anasema kuwa kutokana uwingi wa wanafunzi katika madarasa walimu wanashindwa kutumia mbinu za ziada kuleta ufanisi, kama vile kuwapa nafasi kubwa wanafunzi kuuliza maswali wakati wa kipindi.
 Anasema ufundishaji wa madarasa yaliyofurika wanafunzi pia siyo mzuri kwani unaweza kusababisha mzunguko wa hali hewa kutokuwa wa kawaida na wakati mwingine kusababisha maradhi ya kuambukiza kama vile uti wa mgongo. Anasema idadi kubwa ya wanafunzi isiyo na uwiano na uwezo wa darasa inaathiri uwezo pia wa wanafunzi kufuatilia kwa umakini kwa njia ya kusikia na kusoma, matokeo yake kiwango cha elimu nchini kinaendelea kubaki duni.
 “Ni vugumu kwa mwanafunzi kutumia vifaa kwa vitendo kwa sababu hakuna uwiano baina yao na vifaa vya kufundishia vinayotumiwa na mwalimu,”
 anasema Euphrasia Anaongeza kuwa uwiano wa idadi ya wanafunzi uliowekwa na wizara ya elimu na utamaduni wa 1:40, yaani mwalimu moja kwa wanafunzi 40 umetelekezwa na kwa maana hiyo hakutakuwa na mafanikio mazuri wala usimamiaji mzuri wa nidhamu na maendeleo ya wanafunzi kimasomo kwa jumla. Kibox: Uwiano uliopo ni mwalimu mmoja kwa wanafunzi 125 kwa wakati mmoja ukiacha mikondo mingine. Inatuwia vigumu sana kusimamia utaratibu na wakati mwingine zoezi la kuweka kumbukumbu za wanafunzi linashindikana”

 CHANZO: IPPMEDIA

mwanafunzi bingwa wa hisabati na ndoto za udaktari

Unapomuona kabla ya kuzungumza naye, ni rahisi kuamini kwamba Sunday Mrutu (18) ana hulka ya usikivu, upole na kutafakari kabla ya kutamka ama kuchukua hatua yoyote. Ndivyo ilikuwa wakati nikijiandaa kumhoji, muda mfupi baada ya uongozi wa Shule za St. Anne Marie za jijini Dar es Salaam, kumtunukia Sh milioni tatu, kutokana na mafanikio yake katika mitihani ya kuhitimu kidato cha nne mwaka jana. Mkurugenzi wa Shule za St. Anne Marie, Jasson Rweikiza, Uanamtaja Mrutu kuwa kati ya wanafunzi wawili wa shule hiyo waliopata kati ya pointi saba na tisa za daraja la kwanza, yeye (Mrutu) akiwa na pointi saba. Kwa upande mwingine, Rwekiza akasema Mrutu alikuwa miongoni mwa wanafunzi 10 bora nchi nzima, akishika nafasi ya sita, wakati aliongoza katika utahiniwa uliofanywa na Baraza la Mitihani, kama ilivyo kwa hisabati aliyopata alama 98 kati ya 100. Rwekiza anasema matokeo hayo na mengine hususani yaliyowahusisha wanafunzi 32 wa St. Anne na shule dada ya Brilliant, waliopata daraja la kwanza, yanajenga heshima kwa vijana hao na uongozi wa shule hizo. Tayari uongozi wa St. Anne Marie, Brilliant Sunshine, zote zikimiliwa na Rwekiza, zimetoa jumla ya Shilingi milioni 13.2 kwa wanafunzi waliopata daraja la kwanza. Zawadi hizo ni utekelezaji wa ahadi iliyotolewa na Mkurugenzi wa shule hizo, Rwekiza, kwa wanafunzi waliohitimu kidato cha nne mwaka jana. Wanafunzi hao walipata kiasi tofauti cha fedha ambapo waliofaulu kwa kati ya pointi 15-17 walikuwa 14 na walizawadiwa Shilingi 200,000 kila mmoja. Wengine na kiasi cha fedha alizopata kila mmoja ni 13 waliofaulu kwa kati ya pointi 13-14 (300,000), wanafunzi watano waliofaulu kwa kati ya pointi 10-12 (500,000) na wawili waliopata kati ya pointi 7-9 (1,000,000). Hata hivyo, mwanafunzi aliyekuwa miongoni mwa wawili hao, SundayMrutu alipewa zawadi tofauti kutokana na mafanikio makubwa aliyoyapata katika mitihani hiyo. Mwanafunzi huyo alizawadiwa Shilingi 1,000,000 kwa miongoni mwa wanafunzi 10 bora nchini ambapo alishika nafasi ya sita huku akiwa wa kwanza kwa upande wa wavulana. Pia Mrutu alizawadiwa Shilingi 500,000 kwa kuwa wa kwanza kwenye utahiniwa uliofanywa na Baraza la Mitihani la Taifa na kiasi kama hicho kwa kuongoza katika somo la hisabati nchi nzima, ambapo alipata alama 98. Rwekiza, akasema ingawa fedha hizo zinaweza kuonekana kuwa nyingi, lakini zitasaidia kuibua na kuhamasisha ari ya usomaji kwa wanafunzi wa shule hizo na nyingine nchini. “Tunalolifanya hapa kwa kutoa zawadi hizi za hamasa ni jambo la kawaida kwa kila mwaka, lengo kubwa hapa ni kuhakikisha watoto wetu wanaamini kwamba ahadi tunayowapa kuhusu kusoma kwa bidii zinatekelezwa,” anasema. Mrutu anathibitisha kwamba hisabati ni moja ya masomo anayoyamudu darasani, hali hiyo ikichochewa na umakini, usikivu na uelewa pindi mwalimu anapofundisha darasani. “Hisabati inaaminika kuwa somo gumu sana, lakini ninaamini kwamba kama mwanafunzi atakuwa msikivu, atatulia na kufuata mafundisho ya mwalimu, itakuwa kinyume chake….hisabati ni somo zuri na linaloeleweka kwa urahisi,” anasema. Mrutu anakumbuka namna alivyowafuatilia na kuwatii walimu wake waliowahi kumfundisha hisabati, akiwataja kwa jina moja moja kuwa Tarimo, Tino na Samuel. Wakati Mrutu akisema hivyo, wanafunzi wa shule kadhaa za sekondari wamekuwa wakilielezea somo hilo kama moja ya masomo yanayowashinda katika kusoma na kufaulu. KUHUSU UFAULU WAKE Mrutu anasema hadi matokeo ya kidato cha nne yalipotoka na kutaarifiwa kuhusu ufaulu wake, hakuamini kwa urahisi. “Nilifuatwa nyumbani (bila kumtaja mtu aliyemfuata) na kuambiwa kwamba nimefanikiwa vizuri sana kwenye mitihani yangu,” anasema. ANAPENDELEA UDAKTARI Mrutu anasema pamoja na kuwa na uwezo unaomfanya alimudu vyema somo la hisabati, kusudio lake ni kutaka kusomea Udaktari. “Ninajua hisabati ni somo muhimu lisilopewa kipaumbele sana kwa madaktari, ila mimi nafsi yangu ni kuona ninasoma kufikia kuwa Daktari wa binadamu,” anasema. CHANGAMOTO KWA WANAFUNZI SHULENI Mrutu, anasema ni jambo lililo wazi kwamba katika maisha ya takribani miaka minne ya kusoma sekondari ya awali, wanafunzi wanajenga urafiki na uhusiano wa karibu. Hata hivyo, anasema kinachotakiwa kwa mwanafunzi ni kuweka mipaka ya urafiki na uhusiano, kisha kusimamia dhamira, nia na utashi vinavyomuongoza. Anasema kukosekana kwa mipaka katika urafiki na uhusiano, ni miongoni mwa vyanzo vya kuibuka tabia zisizofaa, nyingi kati ya hizo zikitokana na kujifunza kunasababishwa na muingiliano wa kirafiki ama kimahusiano. “Sasa inapokuwa kwamba mpo marafiki wengi shuleni na huwezi kuwakimbia, ni vizuri mwanafunzi ukajiepusha na kuiga mambo, vinginevyo utajikuta unaachwa na wale uliokuwa unawaiga, kwa maana kila mtu ana mbinu zake,” anasema. CHANZO: NIPASHE JUMAPILI

madarasa walimu na vitabu bado changamoto

Shule ya sekondari Tongoni mkoani Tanga ina majengo mazuri, walimu 12, maabara, vitabu lakini kitaifa inashika nafasi ya tatu kutoka mwisho katika matokeo ya kidato cha nne mwaka jana. Shule hiyo, ina walimu 12 wengi wao wakiwa na elimu ya kiwango cha shahada ya elimu. Ina madarasa manane, madawati kwa kila mwanafunzi, maabara na vitabu vya kutosha. Tangu kuanzishwa kwake mwaka 2007 haijafaulisha mwanafunzi hata mmoja kwa kiwango cha daraja la kwanza, la pili wala la tatu. Daraja la kujivunia kwa shule hiyo kwenye mitihani ya kidato cha nne ni la nne na sifuri kwa watahiniwa wake. Sasa shule hiyo ina wanafunzi wapatao 123 kati yao wasichana ni 52 na wavulana 71. “Ni wanafunzi watatu tu kati ya 47 walioweza kufaulu mtihani wa kidato cha pili mwaka juzi … shule ikalazimika kuwatafutia wanafunzi hao shule nyingine ili waendelee na masomo. Waliobaki wakalazimika kurudia kidato cha pili,” alisema Mwalimu Mkuu wa shule hiyo, Mfaume Juma. Mwalimu Juma anasema mwaka jana, watahiniwa wa kidato cha nne walikuwa 37 wanafunzi saba kati yao hawakupata matokeo yao kwa kushindwa kukamilisha ada ya mtihani na 28 wakaambulia daraja sifuri. Ni wawili tu walipata daraja la nne. “Mwaka jana wanafunzi 28 walipata daraja sifuri katika mtihani wa kidato cha nne, saba matokeo yao yalizuiwa na Baraza la Mitihani la Taifa kwa kushindwa kulipa ada ya mtihani,” anasema Mwalimu Mkuu huyo. Miongoni mwa changamoto zinazoikabili shule hiyo, Mwalimu Mkuu anazitaja kuwa ni mwamko mdogo wa baadhi ya wazazi kuhusu umuhimu wa elimu hasa ulipaji wa ada na michango ya shule bado ni tatizo kubwa. Hatua hiyo, anasema inasababisha shule hiyo kushindwa kujiendesha kikamilifu asilimia 75 ya wanafunzi wanadaiwa ada. Changamoto nyingine ni ukosefu wa nyumba za walimu na mabweni kwa wanafunzi. Asilimia 70 ya wanafunzi wa shule hiyo huishi nje ya eneo hilo. “Kutokana na ukosefu wa nyumba za walimu na mabweni kwa wanafunzi baadhi ya wanafunzi wanachelewa kufika shule… kuna wanafunzi wanaoishi katika kisiwa cha Mwarongo ambacho ili kufika ng’ambo ya pili lazima wavuke kwa mashua.Wakati mwingine hutegemea hali ya upepo wa bahari siku ukivuma vibaya watoto wanashindwa kufika shuleni,” anafafanua Mwalimu Juma. Baadhi ya wanafunzi wa shule hiyo wanasema, wamekuwa wakishindwa kuhudhuria masomo kwa wakati au kuchelewa hasa siku ambazo hali ya upepo wa bahari ukiwa mbaya. “Mimi huwa naamka nyumbani saa 11 alfajiri, kuosha vyombo na kuchota maji baada ya hapo najiandaa kwenda shule, lakini ukifika Kivukoni ni lazima usubiri maji yajae ndiyo chombo kiweze kuvuka. Siku ambazo upepo ni mbaya mara kadhaa tulishawahi kuzama, hali iliyotulazimu baada ya kunusurika turudi nyumbani badala ya kwenda shule. Hii inatuumiza na kutuathiri sana kimasomo,” anasema Mariam Hassan mwanafunzi wa kidato cha kwanza shuleni hapo. Naye Zuberi Hamid, mwanafunzi wa kidato cha tatu shuleni hapo anasema, imekuwa ni kama kawaida kwao kutohudhuria vipindi viwili vya kwa asubuhi kutokana na hali ya usafiri kuwa ya mashaka na kimsingi hali hiyo imekuwa ni njia mojawapo inayochangia kufeli masomo yao. “Muda tunaoingia shuleni ni saa nne asubuhi unakuta vipindi viwili vya mwanzo vimekamilika. Pia muda tunaotoka shule nao hadi kuvuka na kufika nyumbani tunachelewa.Tukifika nyumbani muda unakuwa umekwenda sana hata fursa ya kujisomea inakuwa finyu sana, “ anasema Hamid. Baadhi ya walimu wanasema , shule hiyo yenye walimu 12 kati yao hakuna waliobobea katika masomo ya Biolojia, Fizikia na Hisabati hali inayowalazimu wanafunzi kufanya mitihani ya masomo hayo bila kufundishwa. “Kwa sababu ya kutokuwa na walimu wa Physics,Hesabu na Biology wanafunzi wanalazimika kufanya mitihani bila kufundishwa masomo hayo hili nalo ni tatizo sana,” anasema Thomas Simengwa, Mwalimu wa somo la Historia na Kiswahili katika shule hiyo. Omary Bushiri ni Mwenyekiti wa Serikali ya Kijiji cha Tongoni anakiri kuwepo mwamko mdogo wa wazazi katika uchangiaji wa sekta ya elimu kijijini hapo sambamba na mmomonyoko wa maadili kwa baadhi ya wanafunzi wa shuleni hiyo. Bushiri ambaye pia ni Makamu Mwenyekiti wa Bodi ya shule hiyo, anasema changamoto kubwa inayoikabili shule hiyo pamoja na mambo mengine ni mawasiliano duni kati ya uongozi wa shule, wazazi na wanafunzi. “Ni ukweli kabisa kwamba maendeleo ya shule ya sekondari Tongoni yamekuwa yakididimia siku hadi siku lakini tatizo lipo kwa pande zote tatu kwa maana ya uongozi wa shule, wanafunzi, walimu na bodi ilishaomba uongozi wa shule kuandalia mkutano na wanafunzi lakini hadi leo jambo hilo halijafanyika ,“ anasema Bushiri. Anasema lengo la Bodi ya shule kutaka kukutana na wanafunzi wa shule hiyo ni baada ya kufahamishwa kuwa walimu wamekuwa na tabia ya kutoingia darasani kwa wakati na wengine kuishia njiani bila kufika shule na tabia nyingine ambazo ni kinyume cha maadili ya wanafunzi. “Wanafunzi walishalalamika kwamba walimu hawaingii darasani kwa wakati….lakini si hilo tu, pia wanafunzi wenyewe wana matatizo yao mengi tu ujana umewazidi na ndio maana tulitaka kuzungumza nao,” anasema. Anasema anashangaa wanafunzi kuchelewa shule kwa kisingizio cha usafiri wa mashua wakati kuna boti inayowasafirisha bila kikwazo chochote na kwamba hilo ni tatizo na uzembe wa ufuatiliaji wa wanafunzi kati ya uongozi wa shule na wazazi. Ofisa Mtendaji wa Kata ya Tongoni, Luis Makame anasema wakazi wa kata hiyo hawana mwamko katika uchangiaji wa masuala ya elimu wakiamini kuwa elimu ya msingi inatosheleza kuendesha maisha ya watoto wao. “Kusema kweli, changamoto kubwa hapa ni uelewa wa wazazi katika kuchangia sekta ya elimu.Wengi wanaamini kuwa, kila mtoto ana riziki yake na kwamba elimu ya msingi inatosha kabisa kuendesha maisha ya watoto wao ya kila siku, “ anasema Makame. Kwa upande wao, baadhi ya wazazi wa Kata ya Tongoni wakizungumzia hali hiyo wanatupia lawama uongozi wa shule na kusema kuwa umeshindwa kuwafuatilia wanafunzi wao na baadhi wamekuwa na mienendo isiyofaa. Selemani Sharif ni mmoja wa wazazi, ambaye anasema kuwa, licha ya walimu kutoa malalamiko ya wazazi kutochangia ada kikamilifu, lakini nao wameshindwa kusimamia uendeshaji wa shule kwani hata wanafunzi nao wanalalamikia walimu kutoingia madarasani kwa wakati. “Sisi wazazi tunalaumiwa hatutaki kuchangia maendeleo ya shule, lakini walimu nao wanalalamikiwa na wanafunzi kutoingia madarasani na si hilo tu, uongozi wa shule umeshindwa kusimamia tabia za wanafunzi wao ambao tunawakuta vichochoroni wakati wa masomo na hiki kichaka ndiyo gesti yao, walimu wanakuwa wapi wakati huo hata wanafunzi wazurure ovyo,” anahoji Sharif. Naye Mwajuma Mwanajumaa anaiomba serikali kufanya mabadiliko ya uongozi wa shule hiyo kwa sababu wazazi hawaridhishwi na matokeo ya shule hiyo. “Shule hii wakati ikijengwa wananchi tuliichangia…kuitokana na umuhimu wake kama kweli hatupendi elimu ilikuwaje tulitoa nguvu zetu hadi ikajengwa…walimu na uongozi wa shule umetukatisha tamaa sana… sasa ili twende vizuri tunaiomba serikali iingilie kati suala hili,” anasisitiza Mwanajumaa. Kaimu Mkurugenzi wa Halmashauri ya Jiji la Tanga ambaye pia ni Ofisa elimu Sekondari wa Jiji hilo , Bashiri Shelimo anasema hatua ya kwanza itakayochukuliwa ni kuuondoa uongozi mzima wa shule hiyo. Shelimo anasema, hatua ya pili ni kuhamisha walimu wa shule hiyo na kuwapeleka walimu wapya sambamba na kuunda upya bodi ya shule hiyo. Anasema changamoto kubwa inayoikabili shule hiyo hadi kufikia katika hali hiyo mbaya ni uongozi mbovu uliodumu kwa muda mrefu unaofanya kazi kwa mazoea. “Nina miezi kadhaa tangu nilipohamia hapa lakini kwa uchunguzi wangu wa awali nimeona kuna haja ya kuupangua uongozi wa shule hiyo. Bahati nzuri Mwalimu mkuu mwenyewe aliomba yeye na makamu wake wapumzishwe na tukaona ni sababu za msingi ili kuleta mabadiliko chanya kwenye shule ile,” anafafanua Ofisa elimu huyo. CHANZO: NIPASHE

Baadhi ya wanafunzi wa kiume katika shule za msingi wilayani Kibaha, Pwani, wamejiingiza katika vitendo vya kujaamiana wenyewe kwa wenyewe na watu wengine kutoka nje ya shule na kufikia hatua ya kupasua kaptula zao makusudi ili kurahisisha vitendo hivyo. Shule hizo zipo katika mji wa Mlandizi mkoani humo na vimesababisha wanafunzi hao kuporomoka kimasomo kwa kuwa wanatumia muda mwingi kukaa machimbo ya mchanga na vichakani kwa ajili ya kufanya vitendo hivyo. Katika uchunguzi uliofanywa na NIPASHE imebainika vitendo hivyo hufanywa nyakati za asubuhi wakati vipindi vya masomo vinaendelea na jioni mara wanapotoka shuleni. Kutokana na kukithiri kwa vitendo hivyo, mahudhurio ya wanafunzi kwenye shule hizo yamekuwa ya kusuasua na kusababisha walimu kuwa na kazi ya ziada ya kutafuta ufumbuzi wa tatizo hilo. Uchunguzi huo umefanywa katika shule za msingi za Mtongani, Azimio na Jamhuri zote zipo ndani ya mji huo wa Mlandizi. HALI HALISI Katika hali inayoonyesha kuwa ni mbaya kwenye shule hizo, baadhi ya wanafunzi wameonekana kuathirika kisaokolojia na kupungukiwa na uwezo wa kimasomo darasani. Hata hivyo, afya za wanafunzi hao zipo hatarini kutokana na hofu ya kuambukizwa magonjwa ya zinaa ukiwamo Ukimwi baada ya watu wazima kuhusishwa kuwaingilia. Baadhi ya walimu wa shule hizo walipozungumza na gazeti hili walikiri kuwapo kwa vitendo hivyo na kwamba vimeongezeka kwa kasi ya kutisha na kuwapa hofu. Walisema walengwa wa vitendo hivyo ni wanafunzi kuanzia darasa la tatu hadi la nne ambao mara nyingi wanalazimishwa kulawitiwa na wanafunzi wenzao wa madarasa ya juu. Aidha imedaiwa wanafunzi wengine wanafanyiwa vitendo hivyo na watu wazima wakiwa nyumbani kwao na kwenye mabanda ya kuonyesha picha za video nyakati za usiku. "Tatizo hili limekuwa kubwa, walimu tumejitahidi kupambana nalo kwa kiasi kikubwa lakini inaonyesha hatujafanikiwa," alisema Mwalimu Jamila Kipengele wa Shule ya Msingi Mtongani. Mwalimu Kipengele ambaye anaongoza kitengo cha taaluma, alisema vitendo hivyo vinafanyika katika maeneo hayo ambapo huko wanafunzi wanakutana mara wanapofanikiwa kutoroka wakati wa vipindi vya masomo. "Tunavyosikia huko machimbo wanakuwa watoto kutoka shule tofauti na kutendeana matendo hayo machafu, baada ya kugundua jambo hilo tuliamua kufanya msako mkali wa kuwakamata wote wanaohusika na kuwarudisha shuleni," alisema Kipengule. Kwa shule ya Azimio, Mwalimu Emmanuel Mwambeja ambaye anafundisha darasa la tatu, alieleza nusu ya wanafunzi 98 wa darasa lake hawaingii darasani katika vipindi vya jioni na badala yake wanaishia kwenye machimbo. Mwalimu Tetula Kessy wa Shule ya Msingi Azimio, ambaye yupo kwenye kamati ya kuzuia unyanyasaji wa watoto chini ya Plan Tanzania, alisema wanafunzi wengi wanajikuta wakiingia katika vitendo hivyo kutokana na kushawishiwa na watu wazima na kuangalia picha za ngono kwenye mabanda yaliyozunguka kila eneo kwenye shule hizo. "Tunapokaa na kuwauliza kwa nini wanafanya hivyo, wanajibu kwamba walikuwa wakifanyiwa nyumbani au wanaona kwenye vibanda vya video na wao wanajaribu kwa wenzao," alisema Mwalimu Kessy. WATOTO WAPASUA KAPTULA ZAO Katika Shule ya Msingi Jamhuri baadhi wanafunzi wameeleza upo wakati wanafunzi walifikia hatua ya kupasua kaptula zao upande wa nyuma ili kurahisisha kuingiliwa na wenzao. Baadhi ya wanafunzi ambao majina yao yanahifadhiwa, walisema wanafunzi hao walikuwa na kawaida kwenda kwenye korongo lililo jirani na shule hiyo na kisha kulawitiana. "Wanachana kaptula sehemu ya nyuma kwa kutumia wembe, tulikuja kugundua wanaporudi darasani wanakuwa katika hali tofauti ndipo tukaamua kuripoti kwa walimu," alisema mwanafunzi mmoja. Kauli za wanafunzi hao ziliungwa mkono na Mratibu wa Elimu Kata ya Kilangalanga, Thomas Tito, ambaye alisema amefanya juhudi kubwa kupambana nalo wakati alipokuwa Mwalimu Mkuu katika shule hiyo. "Nakumbuka nilipokuwa naongoza shule hiyo niliwakuta wanafunzi wamepasua kaptula zao kwa nyuma na wembe, nilipodadisi niligundua wanafanya mchezo huo hatari kwa sababu wanapotoka huko vichakani wanakuwa wamechafuka sana," alisema. Kufuatia hali hiyo aliamua kuripoti katika vyombo vya sheria kwa ajili ya kuchukuliwa hatua lakini ilishindikana baada ya kuonekana watoto hao walikuwa wakilawitiana wenyewe kwa wenyewe. "Polisi walishindwa kuendelea kufuatilia na kuachia jukumu hilo uongozi wa shule, nilichofanya niliwaita wazazi kuwaeleza jambo hilo pamoja na kuwachukulia hatua ya kinidhmu wahusika," alisema mwalimu Tito. MABANDA YA VIDEO Hata hivyo, taarifa za uhakika zinaeleza kwamba kinachoendelea ndani ya mabanda ya video yaliyotapakaa kila kona ya mji wa Mlandizi, ni mambo ya kutisha. Imeelezwa kwamba ndani ya mabanda hayo, wamiliki wanaweka picha za ngono bila kujali muda wala umri wa wateja wao, kinachotokea wanaume watu wazima wanawachukua watoto waliokuwamo ndani na kuwaingilia kinyume na maumbile. Baadhi ya wanafunzi waliotoa ushuhuda huo (majina yamehifadhiwa) walisema mara picha hizo zinapoonyeshwa, wanaume hao wanawadanganya watoto kwa kuwapa pesa kidogo na kisha wanawapakata na kuwaingilia. "Kule watu wakubwa wanapakata watoto halafu wanawavua nguo kuwafanyia mambo mabaya," alisema mwanafuzi mmoja. Wanafunzi wengine mara baada ya kuangalia picha hizo, wakienda shuleni wanawachukua wanafunzi wenzao na kwenda kuwafanyia jambo hilo. "Tuna mwanafunzi mwezetu hapa shuleni (jina analitaja) amekuwa na tabia ya kuwaingilia wenzake kinyume na maumbile," alisema mmoja wa wanafunzi hao. Akizungumzia suala hilo, Mwalimu Kipengele alisema kinachozungumzwa na wanafunzi hao ni jambo la kweli, tayari wamembaini mtoto huyo na kumchukulia hatua ikiwamo kuwaita wazazi wake. "Mwanafunzi huyu mahudhurio yake ni mabaya sana, tulipomfuatilia na kumbana sana alikiri kuhusika, na watoto waliofanyiwa vitendo hivyo walijitokeza tunaendelea kuwapatia ushauri nasaha,"alisema Mwalimu Kipengele. Aliomba serikali kuangalia upya utoaji vibali vya kuendesha biashara hiyo, kwani kuna hatari wanafunzi wengi wakaathirika na vitendo hivyo na kuambukizwa Ukimwi pamoja na kushuka kiwango cha elimu kwa ujumla. Hata hivyo wamiliki wa mabanda hayo wanapinga kauli hizo kwa kusema vibali vyao vimewapa masharti ya kutoonyesha picha za aina hiyo, endapo kuna watu wanafanya hivyo basi hawaendeshi biashara zao kihalali. Twaha Linde ambaye alikutwa akionyesha video katika banda lililojengwa jirani na shule ya Msingi Mtongani, alisema kwa upande wake hajawahi kuonyesha picha hizo. Pamoja na utetezi huo, ndani ya banda hilo walikuwapo wanafunzi zaidi ya 10 wa shule tofauti wakifuatilia picha, licha ya muda huo wa saa 6:00 mchana walitakiwa kuwapo darasani. WAZAZI LAWAMANI Walimu wamelaumu wazazi kwa kutokuwa na utaratibu mzuri wa kufuatilia maendeleo ya watoto wao kila siku. Walisema hata wanapopewa taarifa ya watoto wao kutofika shule au kuhusishwa na tabia hizo wanawakingia kifua na kuwa wakali. "Inakuwa tabu pale tunapowapa taarifa wazazi juu ya tabia za watoto wao, mara nyingi wanakuja wakiwa wakali na kusema tunawaongopea, mara nyingi inabidi kutumia mbinu za kuwahoji mbele yao na wanapobaini kuna ukweli wanabaki wakilia," alisema Mwalimu Tito. Aliomba wazazi kuwa na taratibu ya kuchunguza tabia za watoto wao na kufuatilia maendeleo yao ya kielimu kwa ajili ya kuwajengea maadili mema. "Sisi tunasaidia kurekebisha pale wanapokuja shuleni, lakini wakiwa nyumbani hawana udhibiti na ndiyo maana hali hii inazidi kuongezeka huku wazazi hawana habari," aliongeza kusema. Hata hivyo Zuhura Yusufu (30) mkazi wa Mlandizi, alisema kinachosemwa na walimu wa shule hizo kina ukweli kwani wazazi wengi hawawajibiki ipasavyo katika malezi ya watoto wao. Alisema kuibuka kwa hali hiyo kutawazindua wazazi wenzake kwa kuanza kuwafuatilia watoto mara kwa mara OFISA ELIMU ANENA Ofisa Elimu wa shule za Msingi wa Wilaya ya Kibaha, Winfrida Mbuya, alipozungumza na NIPASHE Jumapili, alisema suala hilo limeenea katika shule nyingi na kuwa la kijamii kutokana na wanaohusika hutoka ndani ya familia. Alisema ofisi yake inaandaa tathmini ya jumla kujua ukubwa wake ili kuandaa mkakati wa ufuatiliaji kwa kuchukua hatua mbalimbali ikiwamo kutoa elimu ya ushauri kwa watoto walioathirika. "Ni vizuri tukashirikiana pamoja kuwatambua watoto walioathirika ili waweze kupewa ushauri na wale waliohusika na unyama huo kuchukuliwa hatua za kisheria," alisema. RC: IMENISHTUA SANA Mkuu wa Mkoa wa Pwani Mwamtumu Mahiza, amesema ameshtushwa na jambo hilo, na kwamba atakahakikisha anakutana haraka na viongozi wenzake kulifuatilia. Alisema yeye kama kiongozi wa juu katika eneo hilo hataweza kuzungumza chochote kabla ya kukutana na wenzake. "Mimi nimeshtuka sana lakini sitaweza kusema kitu kwa sababu bado viongozi wenzangu ngazi ya Wilaya na Halmashauri sijakutana nao, nipe muda nitatoa tamko langu," aliongeza kusema.